Od 1 stycznia 2027 r. ryzyko związane z VAT nierozliczonym przez usługodawcę może w określonych przypadkach przejść również na nabywcę usługi. Zmiana będzie szczególnie istotna dla firm korzystających szeroko z podwykonawców i współpracy B2B.
Odpowiedzialność solidarna obejmie nowe usługi
Nowelizacja ustawy o VAT z 4 września 2026 r., przyjęta przez Sejm po rozpatrzeniu poprawek Senatu, rozszerza odpowiedzialność solidarną za podatek niezapłacony przez usługodawcę na nabywców usług wskazanych w nowym załączniku nr 16.
Zasadnicza część zmian ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
Odpowiedzialność ma dotyczyć faktur na kwotę powyżej 15 000 zł. Poniżej tego progu może znaleźć zastosowanie wtedy, gdy łączna wartość netto usług z załącznika nr 16 nabytych od jednego usługodawcy w danym miesiącu przekroczy 50 000 zł.
Katalog obejmuje powszechne usługi niematerialne
Nowy załącznik nr 16 obejmuje usługi powszechnie nabywane przez przedsiębiorstwa.
W katalogu znajdują się m.in. usługi IT i hostingowe, rachunkowo-księgowe, doradztwo w zakresie zarządzania, działalność B+R, reklama, badania rynku oraz rekrutacja.
W praktyce oznacza to, że nowe zasady mogą dotyczyć nie tylko wyspecjalizowanych transakcji, ale także bieżących zakupów usług realizowanych przez działy finansowe, HR, marketing czy IT.
MPP może wyłączyć odpowiedzialność nabywcy
Najważniejszym zabezpieczeniem przewidzianym w nowych przepisach jest mechanizm podzielonej płatności (MPP).
Zapłata za usługę z zastosowaniem MPP co do zasady uwalnia nabywcę od odpowiedzialności solidarnej za VAT niezapłacony przez usługodawcę.
W praktyce oznacza to, że kluczowe znaczenie będzie miał nie tylko wybór kontrahenta, ale również sposób realizacji płatności.
Największe ryzyko może tkwić w procesie płatności
Zwykły przelew dokonany na rzecz usługodawcy, który następnie nie rozliczy należnego VAT, może otworzyć organowi drogę do dochodzenia zaległości również od nabywcy.
Dlatego przed wejściem nowych przepisów warto przeanalizować, czy systemy księgowe i płatnicze umożliwiają automatyczne rozpoznawanie dostawców z nowego katalogu i kierowanie odpowiednich płatności do MPP.
Samo ustalenie, że kontrahent wykonuje usługę objętą załącznikiem nr 16, może nie wystarczyć, jeżeli proces płatności nie zostanie odpowiednio skonfigurowany.
Należyta staranność nadal ma znaczenie
Obok MPP warto wdrożyć lub rozszerzyć procedurę należytej staranności wobec usługodawców.
Może ona obejmować m.in. weryfikację statusu VAT kontrahenta, dokumentowanie rzeczywistego wykonania usługi oraz odpowiednie klauzule umowne dotyczące prawidłowego rozliczania podatku.
Należy jednak pamiętać, że należyta staranność nie zastępuje MPP jako przesłanki wyłączenia odpowiedzialności solidarnej. Może natomiast uporządkować dokumentację i ograniczyć ryzyko współpracy z nierzetelnym usługodawcą.
Warto przejrzeć portfel usługodawców jeszcze przed końcem 2026 r.
Dla działów finansowych i zakupowych praktyczne znaczenie będzie miał przegląd kontrahentów jeszcze przed wejściem nowych zasad.
W szczególności warto sprawdzić:
Najważniejszy wniosek jest prosty: od 1 stycznia 2027 r. ryzyko VAT niezapłaconego przez usługodawcę może w określonych przypadkach obciążyć również nabywcę, a podstawowym zabezpieczeniem będzie prawidłowe zastosowanie MPP.
Zapraszamy do kontaktu, jeśli Twoja organizacja potrzebuje wsparcia w przygotowaniu procedur płatności i weryfikacji usługodawców przed wejściem nowych zasad.
Wspieramy przedsiębiorstwa w identyfikacji usług objętych nowym załącznikiem nr 16, analizie progów odpowiedzialności oraz dostosowaniu procesów płatniczych do mechanizmu podzielonej płatności. Pomagamy również uporządkować procedury należytej staranności wobec usługodawców.
W jednym miejscu zbieramy to, co naprawdę ważne dla biznesu: omówienia zmian w prawie, praktyczne komentarze i wskazówki. Otwieramy też kulisy naszej pracy, dzieląc się tym, w co jesteśmy zaangażowani i gdzie nas spotkasz.
